و در كتاب مجيد فرموده : * ( و ما خَلَقْتُ الْجِنَّ والإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ) * ( 1 ) يعنى خلق نكردم من جنّ و انس را مگر آن كه مرا پرستش وعبادت كنند ، و چون افضل انواع بندگى وعبادت آن است كه با وجود جمع قواى متخالفه صادر شود ، و اين موقوف به تكليف است ، لهذا عبادت كردن نوع انسان وابسته ء تكليف انسان ، وتحقّق لطف تكليف بدون وجود نبىّ مرسل از جانب پروردگار نمىشود ، پس از اين جهت است كه در بعضى احاديث قدسيّه وارد شده است كه فرمودند به حضرت پيغمبر ( صلَّى الله عليه وآله ) : « لولاك لما خلقت الأفلاك » يعنى اگر تو نمىبودى من خلق نمىكردم آسمانها را ، به جهت اين كه اگر تو نمىبودى تكليفى نمىبود ، و اگر تكليف نمىبود بنى نوع انسان را خلق نمىكردم ، و اگر انسان را خلق نمىكردم آسمان و زمين را خلق نمىكردم ، پس چنين است كه اگر وجود رسول نمىبود آسمان و زمين خلق نمىشد ، و چون تبليغ احكام تكليف وتحميل اثقال اوامر ونواهى بر بنى نوع انسان كه مجمع قواى متخالفه وآراى متضادّه است موقوف است بر جمع ميان رفق ومدارا وتلطيف وتجليب ، وظهور آثار رحمت ورأفت و كرم وعطوفت ، وميان قهر و غضب وتخويف و اظهار آثار جلال وكبرياء وقهّاريّت ، چه بسا باشد كه اصلاح حال بنى نوع انسان موقوف به قتل جمعى از كفّار ونهب وغارت واسر ايشان باشد ، هم چنان كه طبيب مهربان جسمانى بسيار محتاج مىشود به دادن صبر وحنظل ، بلكه بريدن عضو وداغ كردن وشكافتن وبخيه زدن و امثال آن ، همچنين طبيب روحانى كه طبيب نفوس باشد بسا محتاج مىشود در رفع امراض نفسانيّه به قتل وضرب واسر و امثال آن ، و همه ء نفوس به رفق ولين ومرحمت به اصلاح نمىآيند ، بلكه بسيارى محتاج به ظهور آثار جلالند . پس به اين جهت چاره نيست در تبليغ تكليف از ظهور آثار رحمت وجمال ، وآثار قهر وجلال ، و يك كدام تنها كفايت نمىكند ، وشخص مقدّس ووجود اقدس سيّد رسل ( صلَّى الله عليه وآله ) اگر چه در مرتبه ء جامعيّت بود ، و ليكن مظهر انواع جمال بود وآئينه دار جمال رحمت الهيّه بود ، و با وجود رتبه ء جامعيّت ، مظهريّت از براى جنبه ء جمال و رحمت

--> ( 1 ) سوره ذاريات آيه 55 .